Kansrijke start

Laatste update: 28 oktober 2021
Plaatsingsdatum: 26 augustus 2021

De verloskundige is de spil in de geboortezorg. De maatschappij verandert en de psychosociale problematiek neemt toe in Nederland, ook in de geboortezorg. Om de rol van spil in de geboortezorg te behouden, zal de verloskundige het lokale netwerk moeten uitbreiden naar het sociale domein. Ook de overheid is zich hiervan bewust. Daarom heeft VWS in september 2018 het actieprogramma Kansrijke Start gelanceerd. Bij Kansrijke Start werken VWS, gemeenten, partijen uit de geboortezorg, waaronder de KNOV, en de jeugdgezondheidszorg (JGZ) samen in het aan de best mogelijke start voor alle kinderen.

  • De gezondheid van een kind in de 'duizend dagen' voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen op latere leeftijd. Met het actieprogramma wil dit kabinet investeren in een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Verloskundigen spelen een cruciale rol in de eerste duizend dagen van een kind. De KNOV bouwt graag voort op de plannen van het Ministerie en gaat, samen met lokale partijen die rond zwangerschap en geboorte een rol spelen, aan de slag om meer kinderen een Kansrijke Start te geven. 

    Het programma Kansrijke Start richt zich onder andere op het verbeteren van de samenwerking tussen wijkteams, kraamzorg, de verloskundige zorg en de jeugdgezondheidszorg. Ook het verbeteren van de voorlichting over anticonceptie en een gezonde zwangerschap bij (aanstaande) ouders is een belangrijk aandachtspunt. 

    Achtergrond 

    De eerste duizend dagen van een kind bepalen in sterke mate zijn of haar kans op een goede gezondheid in de toekomst, zowel fysiek als mentaal. Het is daarom belangrijk dat elk kind de best mogelijke start krijgt. Ongeveer 14% van de kinderen in Nederland heeft een valse start. Zij krijgen daardoor in hun latere leven vaker te maken met fysieke en psychische problemen, en ze komen vaker in aanraking met jeugdhulp.  

    Doel 

    Het doel van het actieprogramma is om meer kinderen een kansrijke start te geven. Om hiervoor te zorgen, wil Kansrijke Start dat: 

    1. Meer kwetsbare ouders goed voorbereid met hun zwangerschap starten. 
    2. Ongeplande en onbedoelde zwangerschappen minder in kwetsbare gezinnen voorkomen. 
    3. Problemen (ook niet-medische) beter worden gesignaleerd bij (aanstaande) kwetsbare gezinnen. 
    4. Meer aanstaande kwetsbare ouders eerder de juiste hulp krijgen. 
    5. Meer kwetsbare ouders toegerust zijn voor het ouderschap en de opvoeding. 
    6. Minder baby’s en jonge kinderen uit huis of onder toezicht worden geplaatst. 

    De theorie achter Kansrijke Start is dat het stimuleren en tot stand laten komen van effectieve lokale coalities leiden tot verbeterde samenwerking en vroegsignalering van kwetsbare situaties. 

     

  • Bijeenkomsten en implementatie

    De KNOV is aanwezig bij alle bijeenkomsten die worden georganiseerd. We buigen ons onder andere over de inbedding van Centering Pregnancy, voorlichting op scholen en het realiseren van de aanstelling van een regionale projectleider. Zo zetten we een lokaal netwerk voor kwetsbare zwangeren opn. Verder zijn er contacten met verschillende leden die het actieprogramma in de regio willen uitrollen.

    Brief naar de Kamercommissie VWS 

    De KNOV heeft in november 2018 een brief geschreven aan de leden van de vaste Kamercommissie VWS. Hierin herhaalden wij ons pleidooi Centering Pregnancy met publieke middelen vanuit het programma Kansrijke Start te financieren.

    Deelname landelijke coalitie en stuurgroep 

    Twee leden van de KNOV zitten in de landelijke coalitie* Kansrijke Start en zijn onze ambassadeurs voor het actieprogramma. Er is daarnaast een stuurgroep** met een adviserende taak naar de minister; ook daarin zit een lid van de KNOV. Deze leden werken nauw samen met medewerkers van het bureau. Samen stemmen zij af wat er in de vergaderingen wordt ingebracht. Daarnaast wordt bekeken hoe de informatie die wordt opgehaald tijdens de vergaderingen te vertalen is naar praktische tips en handreikingen voor de verloskundigen in de regio. 

    * De landelijke coalitie draagt samen met de minister het belang van de eerste duizend dagen en de uitvoering van het actieprogramma Kansrijke Start uit. De leden van de landelijke coalitie vervullen een ambassadeursrol. Via hun eigen netwerk en de trajecten waaraan ze verbonden zijn leggen zij verbinding, delen zij kennis, ervaringen en goede voorbeelden. Zo stimuleren ze meer organisaties om met het programma en de uitgangspunten aan de slag gaan. Ook fungeren zij als aanspreekpunt voor regio’s en organisaties die vragen hebben over de aanpak rondom de eerste duizend dagen. 
     
    **De stuurgroep stuurt het programmateam aan over alle actielijnen van het programma. Het programmateam brengt verslag uit aan stuurgroep over de voortgang van het programma. Zo nodig kan de stuurgroep bijsturen als gewenste resultaten achterblijven. 

  • VWS heeft aan Pharos opdracht gegeven gemeenten te ondersteunen bij het vormgeven van Kansrijke Start. Hiervoor zijn een folder en een factsheet ontwikkeld die gemeenten kunnen gebruiken. Er zijn op dit moment 127 gemeenten aan de slag met Kansrijke Start in de eerste tranche 2019 t/m 2021. Bekijk de kaart en check of jouw gemeente hieraan deelneemt.

    GIDS-gemeenten 

    GIDS staat voor Gezond in de Stad. Alle gemeenten mogen meedoen aan het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start, maar alleen de GIDS-gemeenten komen in aanmerking voor de extra Impuls Kansrijke Start. Overige gemeenten kunnen op eigen kosten meedoen aan het programma. 
    Wil je weten of jouw gemeente een GIDS-gemeente is? Bekijk dan hier de lijst van GIDS-gemeenten
    Voor de  tweede tranche 2020 t/m 2022 konden GIDS-gemeenten zich inschrijven tot 1 november 2019. 

  • Kansrijke Start biedt kansen voor verloskundigen om hun positie in de geboortezorgketen te verstevigen. (Betere) verbinding met het sociaal domein komt ten goede aan het verbeteren van zorg aan (kwetsbare) zwangeren en hun kinderen. De KNOV zet in op de volgende speerpunten :  

    1. Stimuleren van gemeenten om een projectleider ‘verbinding medisch en sociaal domein’ aan te stellen.
    2. Stimuleren van invoering Centering Pregnancy en -Parenting met financiering voor de co-facilitator door gemeenten.  
    3. Voorlichting op scholen MBO 1 en 2 door verloskundigen.
  • Vanuit het landelijke actieprogramma Kansrijke Start zijn twee hulpmiddelen ontwikkeld om professionals te ondersteunen bij het bereiken van (aanstaande) ouders voor, tijdens en na de zwangerschap: een netwerkkaart en een zelfscan. 

    De netwerkkaart dient om met ouders meer zicht te krijgen op steun in hun omgeving. De ontwikkelde handleiding helpt professionals om samen met ouders het netwerk te tekenen. Inclusief een stappenplan met de titel ‘Je hoeft het niet alleen te doen’. 
     
    De zelfscan is ontwikkeld om aan de hand van stellingen te reflecteren op wat je doet en kunt doen om ouders te bereiken. Hiermee krijg je inzicht in de vaardigheden die van belang zijn om juist ook de (aanstaande) gezinnen met een verhoogde kwetsbaarheid goed te bereiken en ondersteunen. De zelfscan is gebaseerd op basis van ervaringen van ouders, professionals en experts. Met de zelfscan kun je jezelf scoren op de vaardigheden die van belang zijn en vind je praktische tips en suggesties om jezelf op je aandachtpunten te ontwikkelen. De zelfscan is ook geschikt om als team in te vullen en te bespreken. 

Deze tekst is nog niet geactualiseerd naar de laatste stand van zaken of laatste wetenschappelijke inzichten.

Werkgroepen

Meer Vakkennis & Wetenschap

Meer Werk & Organisatie

Oproepen

Agenda