Serotiniteit

Laatste update: 10 november 2021
Plaatsingsdatum: 17 februari 2021

Sinds 2019 is de KNOV samen met de NVOG, NVK, NPF en Stichting Zelfbewustzwanger bezig met de ontwikkeling van de richtlijn Beleid >41 weken zwangerschap. In 2019 is er een multidisciplinaire werkgroep gevormd om de NVOG-richtlijn serotiniteit uit 2007 te herzien. Uitgangspunt van de werkgroep was het ontwikkelen van een gezamenlijke richtlijn op basis van de meest recente literatuur, waardoor er in het land eenduidig beleid komt voor zwangerschappen met een amenorroeduur voorbij 41 weken zwangerschap. Met de informatie beschreven in de richtlijn en in de implementatieproducten kan de cliënt gecounseld worden en kiezen welk beleid zij wil volgen.

Het proces

Het proces is niet altijd gemakkelijk geweest. We zijn blij dat er consensus is bereikt over een richtlijn waarbij de cliënt na counseling bepaalt welk beleid ze wil volgen tussen 41 en 42 weken zwangerschap. De richtlijn is ontwikkeld volgens de methodologie van richtlijnontwikkeling 2.0. Dit houdt in dat er drie gemachtigde inhoudsdeskundigen zitting hebben gehad in de werkgroep en de conceptversie voorgelegd is aan alle KNOV-leden ter commentaar. De richtlijn is gepubliceerd in de richtlijnendatabase.

Aandacht voor implementatie

De richtlijn is door de Verloskundig Adviesraad Standaarden van de KNOV beoordeeld en zij hebben het bestuur geadviseerd om deze richtlijn te autoriseren. Het is belangrijk aandacht te hebben voor implementatie en monitoring. Gelijktijdig met de richtlijn is er een handreiking verschenen, die toelichting geeft over de wetenschappelijke onderbouwing, over de basis van deze richtlijn en die uitlegt hoe de aanbevelingen praktisch in een VSV kunnen worden geïmplementeerd.

Consultkaart en filmpjes

Voor de implementatie van deze richtlijn is in de bijlage een counselingsleiddraad volgens BRAINS toegevoegd, die de zorgverlener kan gebruiken tijdens counseling van de cliënt. Daarnaast participeert de KNOV in de multidisciplinaire ontwikkeling van een consultkaart en animatiefilmpjes. Deze producten helpen de cliënt de informeren kunnen ondersteunen bij de counseling.

  • Serotiniteit of post terme zwangerschap is gedefinieerd als een zwangerschapsduur van ≥42 weken (294 dagen). Ongeveer 20% van alle zwangeren bevalt na een zwangerschapsduur van 41 weken; een deel van hen (2-5%) wordt ook echt serotien. Hoe vaak serotiniteit voorkomt hangt onder andere samen met het verloskundig beleid.

    Strippen van de vliezen is een eenvoudige en effectieve methode om de kans op een spontane baring vóór 42 weken te vergroten en serotiniteit te voorkomen. Dit wordt door veel verloskundigen toegepast.

    Een zwangerschapsduur ≥ 42 weken is geassocieerd met een verhoogd risico op perinatale sterfte en morbiditeit. In Nederland is de perinatale sterfte tussen 38 en 41 weken 1,7 per duizend geborenen, tussen 41 en 42 weken 1,6 per duizend geborenen en na 42 weken 2,7 per duizend geborenen (PAN rapport 2012).

    ​Grote regionale verschillen

    Er zijn regionaal grote verschillen in het verloskundig beleid bij een zwangerschapsduur langer dan 41 weken. In sommige ziekenhuizen wordt bij een gezonde zwangerschap tot 42 weken afgewacht voordat het inleiden van de baring wordt overwogen. In andere ziekenhuizen wordt vanaf 41 met echoscopie en CTG- monitoring de conditie van het kind beoordeeld, of wordt vanaf 41 weken overwogen om de baring in te leiden. De verschillen in beleid tussen ziekenhuizen maken het voor verloskundigen soms moeilijk om te komen tot goede samenwerkingsafspraken in de keten.

    ​Ondersteunende producten

    De KNOV ontwikkelt onder andere factsheets als hulpmiddel voor verloskundigen bij gesprekken met de ketenpartners. De factsheet Serotiniteit geeft een kort overzicht van bestaande gegevens van de begeleiding van de zwangerschap na 41 weken. De factsheet is gebaseerd op (systematische) reviews, wetenschappelijke literatuur gebruikt voor de concept-VIL en Nederlandse gegevens uit de PRN-database.

    Daarnaast biedt de KNOV een achtergronddocument over 'Amniotomie in de eerste lijn bij naderende serotiniteit'. In dit document wordt alle relevante informatie en evidence uiteen gezet. Tevens zijn er een poster en een PowerPoint presentatie beschikbaar voor de implementatie.

    •  Factsheet Serotiniteit 
    •  Powerpoint Best Practice WHO 
    •  Poster AROM (672 KB alleen voor leden
    •  Achtergronddocument amniotomie eerste lijn 

    De ‘Taskforce Bouwstenen integrale verloskundige zorg’ heeft zogenaamde bouwstenen ontwikkeld voor het behoud van fysiologie en het voorkomen van onnodige medicalisering.

    De implementatieproducten staan in de side bar (rechts).

Deze tekst is nog niet geactualiseerd naar de laatste stand van zaken of laatste wetenschappelijke inzichten.

Werkgroepen

Meer Vakkennis & Wetenschap

Meer Werk & Organisatie

Oproepen

Agenda