Capaciteit in de geboortezorg: kansen, keuzes en perspectief
Op 4 juni vond voor de zevende keer de Middag voor de Zorgverzekeraars plaats, georganiseerd door de KNOV. Samen met vertegenwoordigers van zorgverzekeraars, Zorgverzekeraars Nederland, de Nederlandse Zorgautoriteit en Zorginstituut Nederland gingen we in gesprek over een thema dat de hele geboortezorg raakt: capaciteit. Welke keuzes zijn nodig om de geboortezorg ook in de toekomst toegankelijk en passend te houden en welke kansen zijn er?
Verloskundigen merken in de praktijk dat diensten, werkdruk, beschikbare kraamzorg en continuïteit van zorg steeds meer onder druk staan. Vanuit die werkelijkheid maken geboortezorgpartijen, ieder vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid, keuzes en afwegingen. Juist daarom stond deze middag in het teken van het delen van perspectieven. Welke keuzes zijn nodig om de geboortezorg toekomstbestendig te houden? Ter ondersteuning van dit gesprek dienden verschillende stellingen die waren ingebracht door Zorgverzekeraars Nederland en enkele zorgverzekeraars.
Doen we de dingen goed, of doen we de goede dingen?
KNOV-voorzitter Marieke Smith opende de middag en ging in op de overgangsfase waarin de geboortezorg zich bevindt. Zoals verwoord door haar: “Het oude werkt niet meer, het nieuwe is er nog niet.” Dat vraagt om samenwerking, wederzijds begrip en de moed om opnieuw te kijken naar wat werkt en wat anders moet. Bij het bouwen aan het nieuwe staat het werk van de verloskundige centraal. De Beroepsidentiteit vormt de basis voor het beroepsprofiel, de Verloskundige Indicatielijst, de Beroepscode, functieprofielen en richtlijnen. Samen geven deze documenten richting aan de verloskundige as: van de poortwachtersrol in de eerste lijn tot de poortfunctie in de kliniek.
Job Paulus, directeur van de KNOV, vulde dit aan door aan de hand van data breder te kijken naar de druk op tijd, mensen en middelen in de geboortezorg. Die druk is in de praktijk voelbaar. Tegelijkertijd gaat het vraagstuk over meer dan een tekort aan mensen of plekken. Oplossingen die op het eerste gezicht logisch lijken, helpen niet altijd als onvoldoende duidelijk is welk probleem daaronder ligt. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar kortetermijnoplossingen te kijken, maar eerst samen scherper te krijgen wat er werkelijk speelt. Daarbij helpt een generiek kompas voor passende geboortezorg: een gezamenlijke basis om met geboortezorgpartijen te duiden of we de juiste zorg leveren en welke keuzes daarbij nodig zijn.
Eerst de diagnose, dan de oplossing
Een belangrijk onderdeel van de middag was de bijdrage van Derk Runhaar, huisarts en medisch manager van de regionale huisartsenorganisatie in Zaanstreek-Waterland. Vanuit de huisartsenzorg liet hij zien dat capaciteitsproblemen niet altijd het probleem zelf zijn, maar vaak een symptoom van onderliggende oorzaken. Zoals hij het verwoordde:
“Capaciteit is vaak niet het probleem zelf, maar een symptoom. Stel eerst de diagnose, voordat je organisatorische pijnstillers inzet.”
Daarbij trok hij verschillende parallellen met de geboortezorg. Huisartsen en verloskundigen vervullen allebei een belangrijke poortwachtersrol en werken vanuit een brede, generalistische blik. Om die rol goed te kunnen vervullen, zijn professionele ruimte en goede samenwerking nodig. Regionale netwerken kunnen daarbij helpen, omdat zorgverleners elkaar kennen en makkelijk afstemmen. Bij verdere schaalvergroting bestaat het risico dat die nabijheid en autonomie afnemen.
Niet minder zorg als doel, maar passender zorg als uitgangspunt. Zoals Derk benadrukte:
“Minder is niet een doel op zich. Passender is het doel.”
Met elkaar in gesprek en vooruitkijken
De bijdragen van de sprekers vormden de basis voor een open en constructief gesprek over de toekomst van de geboortezorg. Daarbij werden verschillende perspectieven gedeeld op capaciteit, regionale samenwerking en kwaliteit van zorg.
De gesprekken van deze middag lieten zien dat capaciteit in de geboortezorg vraagt om meer dan het oplossen van knelpunten op de korte termijn. Het vraagt om gezamenlijke keuzes en een gedeeld perspectief op de toekomst. Net als tijdens eerdere edities bood de middag ruimte om inzichten uit te wisselen, elkaar beter te begrijpen en het gesprek verder te brengen. De KNOV zet deze gesprekken met zorgverzekeraars en andere geboortezorgpartijen voort.