We merken onrust rondom de structurele VSV-bekostiging, die oploopt nu er deadlines naderen. Met dit bericht lichten we toe hoe dit langlopende dossier zich ontwikkelt en waarom het belangrijk is om de achtergrond te kennen voordat je keuzes maakt. Na deze toelichting volgt het concrete advies van de KNOV voor verloskundigen.
Hoe zijn we hier gekomen?
Van samenwerking naar VSV’s
In de geboortezorg is vanzelfsprekend altijd samengewerkt. Vanaf de eeuwwisseling formaliseerden deze samenwerkingen tot VSV’s. De roep om de inzet van zorgverleners binnen deze netwerken financieel te vergoeden groeide. De Federatie van VSV’s werd opgericht om meer de stem van de VSV’s te laten horen en het multidisciplinaire belang te dienen. Er werd gezocht naar de rol en afbakening van taken van de samenwerkingsverbanden.
Het VSV-basiskader
In 2023 kwam, onder regie van het ministerie van VWS, het basiskader voor VSV’s tot stand. Dit basiskader werd ondertekend door alle geboortezorgpartijen. Het basiskader beschrijft, op basis van de zorgstandaard integrale geboortezorg, wat binnen VSV’s door de beroepsgroepen wordt uitgevoerd en wat dus gezamenlijke verantwoordelijkheden zijn. Wat niet in het basiskader beschreven staat, blijft dus monodisciplinair.
De KNOV benadrukt tijdens dit proces herhaaldelijk dat er oog moet zijn voor de uitdagingen omtrent organisatie, gelijkwaardigheid en datagedreven werken binnen de regio’s. Denk hierbij aan stijging van de administratieve lasten, gelijkwaardige samenwerking en duidelijke rolverdeling tussen de verschillende samenwerkende partijen.
Van basiskader naar bekostiging
Alle ondertekenende partijen van het VSV-basiskader zijn vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de implementatie en de borging van het VSV-basiskader. Dit betekent dat de KNOV een (andere) rol heeft naast de Federatie van VSV’s.
De KNOV heeft zich vanaf het begin ingezet voor een passende vergoeding van de activiteiten die vaak door verloskundigen of andere zorgverleners in het VSV worden opgepakt. Met het basiskader is vastgesteld welke activiteiten dat zijn. Dan hoort er vanzelfsprekend ook een vergoeding bij. VWS heeft als ‘stelselverantwoordelijke’ besloten dat er inderdaad bekostiging moet komen voor de uitvoering van het VSV-basiskader. Vanaf 2024 was daarvoor de tijdelijke subsidie Versterking van Verloskundige Samenwerkingsverbanden. Bij zowel het inregelen van de subsidie als het werken aan een duurzame bekostiging had de Federatie van VSV’s een grote rol en waren de monodisciplinaire beroepsorganisaties slechts zijdelings betrokken.
Waar staan we nu?
Er is landelijk overeenstemming over het belang en de inhoud van het basiskader. Over de manier van financieren en de daarvoor benodigde randvoorwaarden is dat er niet. Er is in de ontwikkeltijd beperkte betrokkenheid geweest van de beroepsorganisaties.
De KNOV pleit voor goede landelijke monitoring en betere afstemming aan de voorkant tussen de landelijke partijen, zodat de partners in VSV’s ook door hun eigen koepels gesteund kunnen worden. Hierover zijn we in gesprek met de Federatie van VSV’s en het Ministerie van VWS.
De KNOV adviseert verloskundigen het volgende:
- Kies voor zorgvuldigheid boven snelheid. Neem geen onomkeerbare stappen, omdat er deadlines zijn. Zorg ervoor dat de beweging ook weer gestopt kan worden, door afspraken te maken voor bijvoorbeeld één jaar en niet voor onbepaalde tijd.
- Een entiteit is niet de enige route naar bekostiging, het kan ook via een kassiersfunctie en goede samenwerkingsafspraken.
- Houd je als VSV aan het basiskader, niet meer en niet minder. Neem dit ook op in de statuten of in de samenwerkingsafspraken.
- Zorg ervoor dat statuten of samenwerkingsafspraken alleen gewijzigd kunnen worden als iedereen akkoord is.
- Draag bij aan een goede zorgvuldige monitoring en evaluatie. Kijk daarbij altijd of de activiteiten bijdragen aan betere zorg voor de zwangere.
- Zorg voor adequate vertegenwoordiging in het VSV en binnen de Federatie van VSV's.
Vragen en praktische informatie
We hebben recent nieuwe vragen ontvangen van leden. Daarin staat onder andere dat de bekostiging alleen bedoeld is voor vergoeding van de VSV-organisatie en niet voor werkgroepleden. Ook is de VSV-bekostiging alleen bedoeld voor taken uit het VSV-basiskader en niet voor andere taken.
De nieuwe vragen hebben we toegevoegd aan de Q&A. Staat je vraag er niet tussen? Stel die dan via de KNOV Helpdesk.
Samen blijven we scherp
We leven in roerige tijden. De druk in de zorg is hoog en we weten voor veel uitdagingen de precieze aanpak nog niet. Een VSV kan de druk verder verhogen, door administratieve lasten, inefficiënt werken of niet zinnige activiteiten. Een VSV kan ook de druk verlagen door alleen te ondersteunen waar dat nodig is.
We zullen hier met elkaar scherp op moeten blijven en ons altijd afvragen: ‘levert het wat op voor de zwangere’ en ‘wat als we ermee stoppen’.
Het is soms lastig om de lange-termijnvisie en oplossingen vorm te geven terwijl de dagelijkse praktijk zo weerbarstig is. Er wordt een groot beroep gedaan op het handelen vanuit de kernwaarden van onze beroepsgroep: moed, verbinding en gezondheid. Individueel, als beroepsgroep en in onze samenwerkingen op alle lagen.
Weet ons te vinden, samen komen we er wel.
Meer over dit onderwerp
Verloskundig samenwerkingsverband (VSV)
Voorbeeldstatuten VSV-entiteit Federatie van VSV’s met advies KNOV
Webinar structurele bekostiging VSV’s gemist? Kijk het nu terug