KNOV Winkelmandje (0) Menu

Update over het zikavirus en zwangerschap

01 april 2016

De informatie over het zikavirus is bijgewerkt. Recent is de serologische test (IgM en IgG) voor het zikavirus (ZIKV) beschikbaar gekomen. Hiermee kan definitief worden vastgesteld of een infectie met ZIKV is opgetreden in de zwangerschap.

Met het beschikbaar komen van de serologische testen voor ZIKV is het tot nog toe geldende algoritme aangepast aan de nieuwe situatie. Centraal in dit nieuwe algoritme staat nog steeds de reisanamnese (‘terugkeer uit endemisch gebied’). Wat verandert, is dat verwijzing naar een perinatologisch centrum (GUO-2) slechts geïndiceerd is bij bewezen ZIKV, danwel door RT PCR of door positieve serologie en bij onduidelijke serologie. Zwangere vrouwen met negatieve gepaarde serologie voor ZIKV hoeven niet verder echoscopisch vervolgd te worden in dit verband.

Beschikbaarheid serologische test (IgM En IgB)

Recent is de serologische test (IgM en IgG) voor het zikavirus (ZIKV) beschikbaar gekomen. Hiermee kan definitief worden vastgesteld of een infectie met ZIKV is opgetreden in de zwangerschap.

De eerste monsters worden op dit moment onderzocht en de resultaten worden naar de aanvragers verstuurd. Voor de ongepaarde bloedmonsters wordt een voorlopige uitslag gegeven, totdat er een test op een tweede monster kan worden uitgevoerd, zoals in het RIVM-NVOG protocol werd voorgesteld. Dit betekent dat voor sommige vrouwen nogmaals bloedafname noodzakelijk zal zijn. Bij een positieve of onduidelijke serologie zal er eerst een virusneutralisatietest worden uitgevoerd om een kruisreactie met andere Flavivirussen uit te sluiten. Hierdoor kan het zijn dat uitslagen later bekend zijn.

Met het beschikbaar komen van de serologische testen voor ZIKV is het tot nog toe geldende algoritme aangepast aan de nieuwe situatie. Centraal in dit nieuwe algoritme staat nog steeds de reisanamnese (‘terugkeer uit endemisch gebied’). Wat verandert, is dat verwijzing naar een perinatologisch centrum (GUO-2) slechts geïndiceerd is bij bewezen ZIKV, danwel door RT PCR of door positieve serologie en bij onduidelijke serologie. Zwangere vrouwen met negatieve gepaarde serologie voor ZIKV hoeven niet verder echoscopisch vervolgd te worden in dit verband.

Vooruitlopend op de meldingsplicht die in ontwerp is, zullen de laboratoria bij positieve PCR en/of serologie een melding doen bij de Landelijke Coördinatie Infectieziektenbestrijding (LCI) van het RIVM. Over de registratie van complicaties in de zwangerschap (bijv. abortus of congenitale afwijkingen) volgt nog nader bericht.

Advies aan zwangeren

Op verschillende plekken op de wereld heerst op dit moment een zikavirusinfectie, wat gevaarlijk kan zijn voor zwangere vrouwen of vrouwen die zwanger willen worden. Het virus kan mogelijk schadelijk zijn voor ongeboren kinderen. Volwassenen kunnen er ziek van worden, maar herstellen bijna altijd zonder ernstige gevolgen. Het virus wordt overgebracht door steekmuggen.

Het RIVM adviseert:

  • Zwangeren en vrouwen die zwanger willen worden, om de gebieden waar het zikavirus heerst zoveel mogelijk te mijden. Overleg in ieder geval de noodzaak van de reis goed met een verloskundige, gynaecoloog, (verloskundig) actieve (huis) arts. Uitstel dient overwogen te worden.
  • Zwangeren en vrouwen die zwanger willen worden, wordt altijd geadviseerd de risico's van een reis naar de tropen goed af te wegen. Dit ook vanwege het vóórkomen van andere tropische infectieziekten, zoals dengue en malaria.
  • Meld een recent bezoek aan een land waar het zikavirus heerst tijdens de reguliere controles bij de verloskundige of arts. Zeker als binnen twee weken na terugkeer klachten optreden die passen bij een infectie door het zikavirus.
  • Mannen die in landen zijn geweest waar het zikavirus heerst én een zwangere vrouw hebben wordt uit voorzorg geadviseerd om tot één maand na terugkomst een condoom te gebruiken bij seksueel contact.
  • Mensen die zwanger willen worden, wordt geadviseerd om dit uit te stellen tot na één maand na terugkomst uit een land waar het zikavirus heerst. Gebruik in deze tijd een condoom bij seksueel contact.

Verspreiding zikavirus

Op de website van het RIVM staat een overzicht van de landen waar het zikavirus op dit moment voorkomt.  Deze lijst wordt continue geüpdatet. Bekijk deze lijst voor een actueel overzicht. 

In Nederland is de ziekte vastgesteld bij ruim 30 personen; ze zijn allen in endemische gebieden, daar waar de ziekte veel voorkomt, besmet geraakt. Het is zeer onwaarschijnlijk dat de ziekte ook binnen Nederland verspreid wordt, omdat de steekmuggen die het virus overbrengen hier niet voorkomen.

​Mogelijke gevolgen

Een infectie met het zikavirus verloopt meestal mild. Driekwart van de geïnfecteerde mensen merkt niets van de besmetting. Anderen krijgen na drie tot twaalf dagen griepachtige verschijnselen, met lichte koorts, hoofd- en spierpijn en soms huiduitslag en ontstoken ogen. De klachten gaan meestal na een paar dagen tot een week weer vanzelf over. Het virus kan via de placenta worden overgedragen van moeder op kind.

In Brazilië  zijn er recent aanwijzingen dat als een vrouw een zikavirusinfectie oploopt tijdens haar zwangerschap, dit mogelijk een verhoogde kans geeft op afwijkingen bij het ongeboren kind. Maar dit is nog niet wetenschappelijk aangetoond. Dit wordt op dit moment onderzocht. Er bestaat alleen een risico op het doormaken van een zikavirusinfectie in de zwangerschap,  als de persoon in een land is geweest waar het zikavirus voorkomt.

Meer informatie

De NVOG heeft een algoritme (standpunt) zikavirus ontwikkeld voor zorgverleners die te maken krijgen met zwangere vrouwen die in een gebied zijn geweest waar het zikavirus heerst (endemisch gebied). 

Dit algoritme is gemaakt door een werkgroep met vertegenwoordigers van de NVOG, NIV, NVMM en NVK, waarbij nauw overleg is geweest met het RIVM. De KNOV en het NHG zijn tijdens de ontwikkeling van dit standpunt geïnformeerd.:

Lees meer over het zikavirus via de onderstaande links. Op de website van het RIVM is te zien in welke gebieden het zikavirus circuleert.

Buitenlandse websites

Deel via:

  • Facebook
  • Twitter
  • E-mail

Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen

Beroepsorganisatie van en voor verloskundigen

Word lid