Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Verloskundigen krijgen veel vragen over de invloed van werk op het verloop en de beleving van de zwangerschap en de ontwikkeling van het kind. Ook zien zij veel vrouwen die de combinatie van zwangerschap, sociaal leven en werken lichamelijk en/of geestelijk als (te) zwaar ervaren.

Voor veel werkgevers is de mededeling van een werknemer die vertelt dat ze zwanger is, géén blijde boodschap. Naast de verhoogde kans op verzuim behoort de werkgever zich te gaan verdiepen in de mogelijke risico's van het werk voor de zwangere en haar baby.

Een deel van het ziekteverzuim van vrouwen tijdens de zwangerschap en na de bevalling is te voorkomen, zo blijkt uit een onderzoeksrapport van TNO uit 2007. Goede voorlichting en werkaanpassingen zouden moeder en kind gezonder door de zwangerschap kunnen loodsen. Daarom wil de wetenschappelijke beroepsvereniging van bedrijfsartsen, de NVAB, dat zwangere vrouwen een preventief consult bij de bedrijfsarts krijgen.

Deze maatregel is vastgelegd in de richtlijn 'Zwangerschap, postpartumperiode en werk' die bedrijfsartsen ondersteunt bij het adviseren over het arbeidsomstandighedenbeleid. Tijdens en na de zwangerschap. De KNOV heeft aan de richtlijn meegewerkt. Naast de KNOV hebben ook verzekeringsartsen, huisartsen, het UVW en de beroepsverenigingen van gynaecologen (NVOG) inbreng in de richtlijn gehad.

Vrouwen kunnen er zelf voor kiezen of zij op consult gaan, het is niet verplicht. De bedoeling van het consult is om evenwicht te krijgen tussen de belastbaarheid van de vrouw en de belasting van het werk. Samen met de vrouw stelt de bedrijfsarts de risico's vast en adviseert bij een plan van aanpak.

Effectieve maatregelen voor zwangere werknemers zijn:

• Vroegtijdige voorlichting tijdens de zwangerschap over de risico's van het werk, over de belastbaarheid in de zwangerschap en de wettelijke regelingen voor zwangere werknemers
• Werkaanpassingen, zoals korter werken, geen nachtdiensten na de 20e zwangerschapsweek, lichtere werkzaamheden, voorkomen van infectieziekten en vermijden van stress, lawaai, hitte, kou en schadelijke chemische stoffen

Het roemruchte briefje van de verloskundige voor de werkgever met het advies een zwangere minder te laten werken, heeft geen juridische waarde. Wat een verloskundige wel kan doen is:

• Bij anamnese uitvragen van werkzaamheden, werkverhouding en uren
• Gedurende de zwangerschap informeren naar de beleving van combinatie werk en zwangerschap
• Werknemers verwijzen naar de bedrijfsarts voor een preventief consult en bij werkgerelateerde klachten
• Nascholing volgen over de invloed van werk op zwangerschap en wet- en regelgeving rond dit onderwerp