Prenatale verloskundige begeleiding

De KNOV-standaard Prenatale verloskundige begeleiding is geschreven omdat de ondersteunende of begeleidende rol van de verloskundige in de prenatale zorg niet eerder duidelijk in kaart is gebracht. Onderbouwd door een uitgebreid literatuuronderzoek, geeft de standaard een overzicht van de psychologische en sociale aspecten van zwangerschap en de begeleiding daarbij door de verloskundige.

De standaard doet aanbevelingen voor cliëntgerichte prenatale begeleiding, risicoselectie voor psychosociale problematiek en het prenatale consultschema. Daarnaast worden de benodigde kennis, attitude en vaardigheden van verloskundigen beschreven.

Cliënt centraal
Nederlandse verloskundigen stellen in hun toekomstvisie dat de vrouw en haar kind centraal staan in hun zorgverlening. Ook in het overheidsbeleid bestaat er een tendens naar een cliëntgerichte zorg in de medische sector.

Nederlandse cliënten zijn gemiddeld tevreden over de verloskundige prenatale zorgverlening, zo blijkt uit onderzoek. Zij waarderen de persoonlijke benadering en toegankelijkheid van verloskundigen. Wanneer wordt doorgevraagd, blijken zwangeren over een aantal aspecten van de prenatale zorgverlening minder tevreden te zijn. Zij hebben behoefte aan meer informatie over diverse onderwerpen, een betere voorbereiding op de baring en op de postnatale periode en willen meer controles in het begin van de zwangerschap.

Verbetering moet dus vooral gezocht worden in de afstemming van de zorgverlening en informatievoorziening op de wensen en behoeften van de cliënt.

Individuele begeleiding en risicoselectie
Om de zorg goed te kunnen afstemmen op de verwachtingen en behoeften van de zwangere, stelt de verloskundige zich op de hoogte van de persoonlijke situatie van haar cliënt. Tijdens de anamnese en in de vervolgcontroles vraagt zij actief naar de beleving van de zwangerschap en naar relevante omstandigheden en ontwikkelingen in het leven van de zwangere. Daarnaast peilt zij de verwachtingen en wensen van de zwangere ten aanzien van de prenatale zorg.

Op deze manier kan de verloskundige zwangeren met psychosociale problemen of zwangeren die een verhoogd risico hebben voor het optreden van psychosociale problemen op het spoor komen. Ook krijgt zij al in een vroeg stadium inzicht in de verwachtingen en behoeften van de cliënt.

Prenatale consultschema
De standaard pleit voor een flexibel consultschema. Al naar gelang de wensen en behoeften van de cliënt en het inzicht van de verloskundige, kan het interval tussen consulten worden verlengd of verkort. Het huidige consultschema met ongeveer 13 consulten is hierbij leidend. Flexibiliteit moet uiteraard binnen medische kaders blijven. De praktijkkaart bij de standaard geeft een schematisch overzicht van de onderwerpen die tijdens het gesprek met de cliënt aan bod komen.

Ondersteuning
Om verloskundigen te ondersteunen bij het in de praktijk brengen van de aanbevelingen, ontwikkelt de KNOV verschillende producten. Zoals cliëntenfolders, een draaiboek voor het geven van groepsvoorlichting en informatiebladen over het gebruik van een geboorteplan. Meer informatie vindt u op de pagina van het project De kracht van begeleiding.